Paarse Vrijdag is een dag waarop scholen extra aandacht besteden aan diversiteit, waaronder seksuele en gender diversiteit. Scholen nemen zelf het initiatief voor Paarse Vrijdag, en COC ondersteund hen daarin. Zowel basisscholen als middelbare scholen en mbo’s doen mee aan Paarse Vrijdag. Ook hbo’s en universiteiten doen mee.

 Elke school moet een veilige plek zijn voor iedereen, maar dat is helaas nog niet overal vanzelfsprekend. Jongeren worden bijvoorbeeld gepest omdat ze nagellak dragen of twee moeders hebben, en ‘homo’ is nog steeds een van de meest gebruikte scheldwoorden op school. Daarom is het belangrijk dat er op school aandacht is voor diversiteit. Paarse Vrijdag is een manier waarop scholen hier invulling aan kunnen geven.

Hoe Paarse Vrijdag er precies uitziet, verschilt per school. Op basisscholen zijn het de leerkrachten die de dag invulling geven, zij weten het beste wat past bij hun school en klas. Op middelbare scholen, mbo’s, hbo’s en universiteiten zijn het de leerlingen en studenten die het initiatief nemen om, samen met docenten, Paarse Vrijdag te organiseren.  

Op middelbare scholen en mbo’s dragen leerlingen en leerkrachten vaak paars om te laten zien dat iedereen zichzelf mag zijn op school, en dat niemand gepest mag worden om wie die is. In de pauzes zijn er vaak tal van activiteiten, van paarse suikerspinnen maken tot button-workshops en vaak wordt er ook in de les, of via een gast-les, extra aandacht besteed aan seksuele en gender diversiteit. 

Op basisscholen besteden leerkrachten in de les vaak aandacht aan diversiteit en jezelf zijn. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van een gedicht over jezelf kunnen zijn, of door een video te kijken waarin gezinsdiversiteit naar voren komt. Het is altijd aan de school en de leerlingen en leerkrachten om te bepalen wat ze op Paarse Vrijdag doen. 

Paarse Vrijdag is belangrijk omdat iedereen op school zichzelf moet kunnen zijn, zonder dat je gepest of buitengesloten wordt om wie je bent. Helaas weten we dat lhbti+ leerlingen nog altijd meer gepest worden dan niet-lhbti+ leerlingen. Ook is op veel scholen ‘homo’ nog altijd een veelgebruikt scheldwoord. Uit een recent onderzoek blijkt bovendien dat de acceptatie van lhbti+ personen onder jongeren afneemt. Door op een positieve manier aandacht te besteden aan diversiteit, waaronder seksuele en gender diversiteit, laten we zien dat iedereen erbij hoort.

Kinderen groeien op in een divers Nederland. Ze groeien op tussen verschillende culturen en geloven, met een tante die op vrouwen valt of in een gezin met twee papa’s. Die diversiteit zie je ook terug in het klaslokaal. Gelukkig samenleven in een gezonde maatschappij betekent dus dat je in aanraking komt met mensen die anders zijn dan jij. Dat is een basisvaardigheid voor ieder kind, net zoals rekenen of taal.  

Door actief aan de slag te gaan met diversiteit worden discriminatie en vooroordelen verminderd. Het kan pestgedrag bestrijden en voorkomen. Uitsluiting is verschrikkelijk en geen enkel kind verdient het om dit mee te maken. Anderen behandelen met respect en begrip is iets wat je gelukkig heel goed kunt oefenen. COC, ouders en onderwijsprofessionals dragen hier allemaal hun steentje aan bij. Samen nemen we de verantwoordelijkheid voor een liefdevolle en veilige jeugd van onze kinderen. 

Naast dat elke school en elke ouder/verzorger wil dat de school een fijne en veilige plek is voor iedereen, moet dit ook volgens de wet. Zo is seksuele diversiteit opgenomen in de “Kerndoelen” van het onderwijs, en volgens de “Wet Burgerschap” zijn kennis van, en respect voor, diversiteit, basisvaardigheiden, net zoals rekenen en taal dat zijn.

Het landelijk curriculum voor onderwijs is zorgvuldig tot stand gekomen en heeft brede politiek-maatschappelijke goedkeuring. Dit curriculum beschrijft wat leerlingen minimaal moeten kennen en kunnen aan het einde van hun schoolperiode om als Nederlandse burger deel te kunnen nemen aan de samenleving. Het curriculum wordt ge-update  op basis van nieuwe wetenschappelijke en maatschappelijke inzichten. Dat gebeurt in samenwerking metleraren, vakexperts, wetenschappers en maatschappelijke organisaties. De vrijheid van onderwijs biedt scholen de ruimte om vanuit hun eigen visie en identiteit invulling te geven aan het landelijk curriculum.  

Nee, het doel van Paarse Vrijdag is om begrip en respect te ontwikkelen voor iedereen om je heen.  

Het gaat erom dat kinderen kennismaken met de diversiteit die Nederland rijk is, zodat ze ook kunnen voelen dat zij zelf goed zijn zoals ze zijn. Jongens mogen van voetbal houden maar evengoed van ballet. En meisjes kunnen met poppen spelen, maar natuurlijk ook met brandweerauto’s. Kinderen zijn nieuwsgierig, ze zijn de wereld aan het ontdekken en stellen uit zichzelf vragen over de wereld om hen heen. Ook over verliefdheid, hoe gezinnen zijn samengesteld of verschillen tussen jongens en meisjes. Het is belangrijk dat ze daarop goede antwoorden krijgen die zijn afgestemd op hun leeftijd. 

In de Paarse Vrijdag pakketten zitten campagne-materialen (zoals posters) en educatieve materialen (zoals lesbrieven). Scholen, leerlingen en leerkrachten kunnen zelf bepalen wat ze gebruiken uit deze pakketten.

In het lespakket voor de basisschool ligt de focus op het creëren van een veilige schoolomgeving, zodat kinderen zichzelf kunnen zijn zonder gepest te worden. Door de diversiteit van Nederland te laten zien, krijgen kinderen meer begrip voor mensen die niet op hen lijken of in hun omgeving zitten.

In de Paarse Vrijdag-pakketten voor basisscholen zitten naast één prentenboek voor de onderbouw en de posters (gedichtposter, Paarse Vrijdag-illustratieposter en een poster met onderwijsprofessionals) ook twee handleidingen. 

Eén handleiding bestaat uit 13 (!) lesbrieven voor de onderbouw, middenbouw en bovenbouw, die stap voor stap uitleggen hoe je op een leuke en leerzame manier aandacht besteedt aan diversiteit en het belang van ‘jezelf kunnen zijn’. De lesbrieven variëren in vorm (videomaterialen, gedicht, spel) en lengte en sluiten altijd aan op de belevingswereld van de kinderen. 

De andere handleiding is voor de onderwijsprofessional en bevat achtergrondinformatie en tips om de schoolomgeving inclusiever te maken. Dit jaar staan hierin ook meerdere teamactiviteiten om samen met je team het gesprek aan te gaan over lhbti+-discriminatie. 

Ook voor middelbare scholen en mbo’s hebben we eigen pakketten ontwikkeld. Deze bevatten onder andere campagneposters om in de school op te hangen en materialen waarmee onderwijsprofessionals voor, tijdens en na Paarse Vrijdag aan de slag kunnen. 

De pakketten helpen om seksuele, gender- en seksediversiteit op een laagdrempelige manier bespreekbaar te maken. In de docentenhandleiding staan praktische tips om vooroordelen en discriminatie te verminderen, informatie over schoolvisie en burgerschap en handvatten om het gesprek hierover in de klas en binnen het docententeam te voeren. 

In totaal bevat het pakket 14 lesbrieven waarmee docenten direct aan de slag kunnen, zowel met leerlingen als met hun eigen docententeam. Ook is er weer een handleiding voor GSA-leerlingen, met praktische informatie, tips en activiteiten voor de GSA. 

Tenslotte bevat het pakket 60 exemplaren van PAARS magazine, de opvolger van de Paarse Vrijdag-krant! 

Je vindt al onze (digitale) materialen in de Onderwijsbieb op www.coc.nl/paarsevrijdag.

COC ondersteunt scholen die aan Paarse Vrijdag mee willen doen door een landelijke campagne op te zetten en door gratis campagne- en educatieve materialen beschikbaar te stellen. 

Elk jaar ontwikkelt COC een landelijke campagne rondom Paarse Vrijdag: hierin staan verhalen van jongeren, leerkrachten en/of ouders rondom diversiteit centraal. Ook biedt COC elk jaar gratis Paarse Vrijdag pakketten aan die samen met onderwijsprofessionals zijn samengesteld: scholen kunnen deze kosteloos aanvragen en gebruiken om op Paarse Vrijdag en andere dagen in het jaar, aandacht te besteden aan het belang van diversiteit en inclusie. Dat hoeft overigens niet: scholen kunnen ook zonder pakket aan Paarse Vrijdag mee doen. De focus ligt op het creëren van een veilige schoolomgeving.  

Daarnaast is “Paarse Vrijdag” een geregistreerd merk van COC Nederland. Dit betekent dat andere partijen die iets rondom Paarse Vrijdag organiseren of publiceren, dit erbij moeten vermelden. Zo zorgen we ervoor dat de communicatie rondom Paarse Vrijdag helder en eenduidig blijft. 

Bij de GSA werken wij niet alleen aan de acceptatie van lhbti+ personen, maar aan een wereld waar iedereen zichzelf kan zijn. Misschien kunnen leerlingen zich niet verplaatsen in de ervaringen van queer personen, maar wél in de ervaring van iemand die gepest is, het moeilijk heeft thuis, of zich soms buitengesloten voelt. Daarom kan het helpen om het gesprek te beginnen met iets waar iedereen zich in kan verplaatsen. Vanuit daar kun je langzaam opwerken naar onderwerpen die meer weerstand ervaren. 

Vanuit COC Nederland zijn er verschillende lesbrieven ontwikkeld om diversiteit bespreekbaar te maken. Zo vind je in onze Kennisbieb verschillende materialen voor primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het mbo. Zo is de lessenreeks ‘Atra op Ontdekking’ ontworpen voor groep 3,4 en 5 op het PO, en zijn alle materialen van de afgelopen edities van Paarse Vrijdag voor VO en mbo beschikbaar gesteld!