Wat is een GSA?
Een GSA (Gender & Sexuality Alliance) is een groep leerlingen of studenten die zich inzet voor een school waar iedereen zichzelf kan zijn. Een GSA is er voor lhbti+ jongeren én allies: samen creëer je een veilige plek op school, organiseer je acties en activiteiten en maak je diversiteit zichtbaar.
Het is zowel een groep om steun en herkenning te vinden, als een beweging die de schoolcultuur verandert in samenwerking met de school.
Doel, visie en missie
Het doel van een GSA is om op school een veilige en inclusieve plek te creëren waar iedereen zichzelf kan zijn. Daarbij draait het om het bieden van support, zodat lhbti+-jongeren weten dat ze er niet alleen voor staan. Daarnaast vergroot een GSA de zichtbaarheid van diversiteit op school.
Een GSA is zowel een groep om steun en herkenning te vinden, als een beweging die de schoolcultuur verandert in samenwerking met de school. Het is goed om vast te stellen samen met je GSA wat je wilt bereiken met de GSA. Stel je missie, visie en doelen vast. Hoe wil jij dat jouw school inclusiever te werk gaat, en hoe ziet dat eruit? En vervolgens, hoe gaan jullie als GSA daar iets aan doen? Dit kan je samen bespreken met je GSA begeleider om tot een plan te komen.
Waarom een GSA belangrijk is
Er is al veel onderzoek gedaan naar de opvattingen van lhbti+ jongeren op school. Zo bleek uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam dat het percentage lesbische, homoseksuele en biseksuele jongeren dat wekelijks, of zelfs dagelijks door leeftijdsgenoten wordt gepest, is twee keer hoger dan het percentage heteroseksuele leerlingen dat te maken krijgt met pesterijen. Ook meisjes die worden gezien als ‘mannelijk’ en jongens die worden gezien als ‘vrouwelijk’ worden vaker gepest dan andere jongeren.
Wanneer gevraagd of minstens de helft van de toiletten op school genderneutraal moet zijn, was 61% van de jongeren het hier niet mee eens. Ook vond meer dan de helft van de jongeren, 54%, dat je gender vaststaat vanaf je geboorte. Op veel plekken is ruimte voor diversiteit dus nog niet vanzelfsprekend, vooral niet als het gaat om genderdiversiteit.
Tegelijkertijd is er wel meer ruimte en begrip voor meer abstracte principes, zoals verliefd worden. Zo vond 59% van de jongeren dat iedereen gelijkwaardig is, ongeacht op wie je verliefd word. 65% vond ook dat je zelf mag bepalen op wie je verliefd wordt.
Toch valt er nog veel te winnen op het gebied van acceptatie van lhbti+ jongeren. GSA’s helpen deze accaptatie te verbeteren door:
- Een veilige ruimte te bieden voor lhbti+ leerlingen en hun bondgenoten
- Bewustwording te creëren over diversiteit bij alle leerlingen
- Bij te dragen aan een positiever schoolklimaat voor iedereen
- Pesten en discriminatie tegen te gaan
Hoe werkt een GSA?
Een GSA bestaat uit een groep leerlingen of studenten die zich vrijwillig in willen zetten voor een leukere én veiligere school voor iedereen. Samen kijken ze wat hun school nodig heeft, zoals het verbeteren van de veiligheid van leerlingen of een plek waar lhbti+ jongeren samen kunnen komen. Ook kan een GSA samen werken aan een specifiek doel, zoals het aanwijzen van genderneutrale toiletten of het bespreekbaar maken van diversiteit in de les.
De meest bekende activiteit van de GSA is Paarse Vrijdag, een dag waarop leerlingen en studenten paars dragen om hun steun te uiten aan de lhbti+ gemeenschap. Deze vindt jaarlijks plaats op de tweede vrijdag van oktober.
Acties uitvoeren is maar één van de vier pijlers van de GSA, naast Informatie, Beleid en Support. Sluit aan bij honderden andere GSA’s in Nederland en deel ervaringen. Neem zelf het initiatief, organiseer activiteiten en verander je schoolcultuur van binnenuit.
GSA Netwerk
Het GSA Netwerk is een landelijk samenwerkingsverband van regio’s waarin GSA’s actief zijn. Het netwerk wordt gedragen door COC Nederland en de 19 regionale COC-lidverenigingen. In elke regio zetten GSA-coördinatoren en vrijwilligers zich in om GSA-leerlingen met elkaar te verbinden en onderwijsprofessionals (zoals GSA-begeleiders) te ondersteunen bij hulpvragen. Samen zorgen we voor een sterk netwerk waarin jongeren zich kunnen inzetten voor een veilige en inclusieve schoolomgeving.
Bekijk hier de landkaart met de lidverenigingen en de regio’s waarin zij GSA’s ondersteunen.
GSA coördinatoren en vrijwilligers
GSA coördinatoren en vrijwilligers van de regionale COC lidverenigingen spelen een cruciale rol bij het ondersteunen en onderhouden van het GSA Netwerk. Zij zijn de brug tussen lhbti+ jongeren, onderwijsmedewerkers, de COC lidverenigingen en COC Nederland. Zij houden o.a. contact met scholen die een GSA hebben of er één willen opzetten, organiseren GSA-dagen (community events) voor lhbti+ leerlingen op scholen en ondersteunen scholen bij hulpvragen.
Veelgestelde vragen
De schoolleiding van mijn kind wil geen GSA. Wat moet ik nu doen?
Het is erg vervelend als de schoolleiding de GSA niet wil steunen. Als dat gebeurt kunnen de GSA-leerlingen het beste een docent vragen hen te steunen om samen in gesprek te gaan met de schoolleiding. Ook kan de lokale GSA-coördinator met je meedenken. Soms kan het helpen om de schoolleiding concrete redenen te geven waarom de GSA nodig is. Doe bijvoorbeeld de Inclusieve Schoolscan en deel de uitkomsten met de schoolleiding.
Hoe ga ik om met negatieve reacties van andere ouders?
Sommige ouders hebben een verkeerd beeld van de GSA, en kunnen hier misschien negatief op reageren. In zulke gevallen kan het veel energie kosten om hen van gedachte te laten veranderen. Wat soms beter kan werken is om hen te herinneren dat de GSA er is voor leerlingen die het nodig hebben, en altijd vrijblijvend en vrijwillig is. Leerlingen buiten de GSA zullen nooit gedwongen of overtuigd worden om mee te doen als ze dat niet willen.
Hoe ga ik om met weerstand van leerlingen bij deze onderwerpen?
Bij de GSA werken wij niet alleen aan de acceptatie van lhbti+ personen, maar aan een wereld waar iedereen zichzelf kan zijn. Misschien kunnen leerlingen zich niet verplaatsen in de ervaringen van queer personen, maar wél in de ervaring van iemand die gepest is, het moeilijk heeft thuis, of zich soms buitengesloten voelt. Daarom kan het helpen om het gesprek te beginnen met iets waar iedereen zich in kan verplaatsen. Vanuit daar kun je langzaam opwerken naar onderwerpen die meer weerstand ervaren.
Hoe integreer ik deze onderwerpen in mijn lessen?
Vanuit COC Nederland zijn er verschillende lesbrieven ontwikkeld om diversiteit bespreekbaar te maken. Zo vind je in onze Kennisbieb verschillende materialen voor primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het mbo. Zo is de lessenreeks ‘Atra op Ontdekking’ ontworpen voor groep 3,4 en 5 op het PO, en zijn alle materialen van de afgelopen edities van Paarse Vrijdag voor VO en mbo beschikbaar gesteld!
Hoe is Paarse Vrijdag ontstaan?
Paarse vrijdag is in 2010 gestart door scholieren op een school in Friesland die wilden dat iedereen op school veilig zichzelf kon zijn en niemand gepest zou worden om wie die is. Lhbti+ jongeren worden namelijk veel vaker gepest dan andere jongeren. Bedenk maar eens hoe vaak er “hé homo” over het schoolplein wordt geroepen. Basisschoolleerkrachten hebben vervolgens zelf het initiatief genomen om Paarse Vrijdag ook op de basisschool te vieren. Ze hebben COC gevraagd om een speciaal lespakket voor hun leerlingen te maken. Het is namelijk belangrijk dat de inhoud en toon goed aansluit bij de leeftijd en belevingswereld van de kinderen. Anderen en jezelf leren respecteren is de basis, maar hoe dat er in de praktijk uitziet, verschilt per ontwikkelfase.
Hoe kan ik mijn kind steunen als het vragen heeft over diens identiteit?
Het kan lastig zijn om vragen zulke te beantwoorden als je hier niet eerder over na hebt gedacht, of hier geen ervaring mee hebt. Ook kan het voor de jongere fijn zijn om deze vragen ergens anoniem te kunnen stellen. Hiervoor is Switchboard opgezet: een Nederlandse online lhbti+ support lijn waar je welkom bent met alles wat te maken heeft met seksualiteit, (gender)identiteit en jezelf zijn. Hier kun je een kijkje nemen op de website van Switchboard!
Hoe leg ik mijn situatie uit aan klasgenoten?
Het delen van je verhaal of situatie kan erg spannend zijn, maar je hoeft dit nooit alleen te doen. Zo kun je ondersteuning zoeken bij een docent of een mentor, en tijdens hun les dit onderwerp bespreekbaar maken. Het kan ook fijn zijn om iemand anders te vragen de situatie uit te leggen, en zelf aan te vullen. Daarnaast zijn er ook gastlessen beschikbaar vanuit COC’s Team Voorlichting om op school langs te komen en het samen te hebben over diversiteit en jezelf zijn. Plan hier een gastles in.